Met taalhulp help je de samenleving als geheel

Gepubliceerd op: 30 juni 2026 11:33

Nee, zegt Sheila Sitalsing, het is niet terecht dat laaggeletterdheid wordt gekoppeld aan intelligentie. “Er zijn genoeg slimme mensen die door omstandigheden niet voldoende lees- en schrijfvaardigheden ontwikkelen.”

Sitalsing zegt dit in een interview van Boom uitgevers op hun website. Boom geeft lesmateriaal uit voor Nederlands als tweede taal (NT2) en voor inburgering in Nederland. Boom beheert ook de materialen van Stichting Lezen en Schrijven. Sheila Sitalsing iscolumnist bij de Volkskrant en voormalig lid van de Raad van Toezicht van die stichting.

Aanleiding voor het interview met Sitalsing is de jaarlijkse Taalheldenprijs voor NT1’ers. Die prijs heeft prinses Laurentien woensdag 24 juni 2026 uitgereikt. Zo’n taalheld heeft het afgelopen jaar hard gewerkt aan lezen, schrijven of omgaan met een smartphone. Deze mensen hebben een enorme stap gezet, vertelt Sitalsing. “Het is een prestatie waar je trots op mag zijn.“

Ze ziet laaggeletterdheid als een van de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. Er komt veel in samen, zegt ze. "Aan de ene kant maken we de samenleving steeds ingewikkelder, ook voor hoogopgeleide mensen. Aan de andere kant zijn er miljoenen mensen die onvoldoende kunnen lezen, schrijven of omgaan met digitale systemen om volledig mee te kunnen doen. (..) Ze hebben minder kansen op de arbeidsmarkt, een groter risico op armoede, gezondheidsproblemen en schulden. Ze begrijpen brieven van de gemeente of de belastingdienst, of bijsluiters bij medicijnen, of veiligheidsinstructies niet altijd en raken daardoor sneller in de problemen. Het gaat dus om veel meer dan alleen lezen en schrijven."

Ze maakt zich zorgen, vervolgt ze, want de aantallen dalen niet ondanks bijvoorbeeld alle inzet van taalhuizen en bibliotheken over het hele land. “Er is veel meer bewustwording gekomen en er is beleid ontwikkeld, maar het probleem wordt niet kleiner.” Er komen zelfs nieuwe generaties bij, zegt ze. Je zou misschien denken dat het vooral om ouderen gaat die na een paar jaar lagere school moesten werken, maar het gaat ook om jongeren die nu van school komen en onvoldoende lees- en schrijfvaardig zijn. “Een schande", vindt ze.

Nederlandse kinderen lezen minder goed dan leeftijdsgenoten in veel andere landen. “Elk kind tussen nul en vier jaar zou heel veel moeten worden voorgelezen, liefst dagelijks. Hoe je dat organiseert, thuis of elders, doet er niet toe, maar organiseer het. Het gaat erom dat kinderen al vroeg plezier krijgen in tekst en taal."

De vrijwilligers, trainers en taaldocenten die mensen, vooral ook volwassenen, helpen hun basisvaardigheden te ontwikkelen, doen volgens Sitalsing heel belangrijk werk. “Je helpt niet alleen één persoon. Je geeft iemand waardigheid terug, helpt diens kinderen en versterkt de hele omgeving. Daarmee help je ook de samenleving als geheel. Zij zijn ook taalhelden."