Oktober is de Maand van de Geschiedenis, het grootste geschiedenis evenement van Nederland. Samen met talloze musea, bibliotheken, boekhandels, archieven en andere culturele instellingen organiseert de Maand activiteiten door het hele land. Onder het motto 'Ontdek gisteren, begrijp vandaag' brengen we in oktober geschiedenis voor het voetlicht. In 2025 staat het thema 'Natuurlijk' centraal. 

Zolang we ons kunnen herinneren, proberen we in onze drang tot vooruitgang en een beter bestaan de natuur te beteugelen. Maar hoe houdbaar is onze relatie met de wereld om ons heen? En kan het ook anders? In een tijd waarin de verhoudingen tussen mens en planeet op scherp staan, duiken wij de geschiedenis in. We werpen licht op de ontwikkeling van onze omgang met de natuur en ons beeld ervan door de jaren heen. (https://www.maandvandegeschiedenis.nl/) 

Het Binnenveld ontstond door de werking van ijs, water en wind. De natuur hielp een handje mee en vormde dikke pakken veen, het eikenbos verzwelgend. Ook de mens bemoeide zich er mee en bouwde dijken en dammen en vergroef beken tot kanalen voor polders en veenwinning.

Men bouwde kastelen, eendenkooien, maar ook de Grebbelinie en bunkers. Na de oorlog kwam de ruilverkaveling en draineerden we het gebied ten behoeve van de landbouw. Wat is van dit alles nog te zien? Sporen zijn er te midden van nieuw aangelegde natuur. Tijdens de fietsexcursie gaan we daarnaar op zoek.

Georganiseerd door: Mooi Binnenveld 

Datum: Zaterdag 4 oktober
Tijd: 10.00 - 12.00 uur
Locatie: Verzamelen bij Fietsknooppunt 13 (Hoek Veensteeg/Nieuwesteeg)

Reserveren door te mailen naar: info@mooibinnenveld.nl onder vermelding van de datum van de excursie.

Een wandeling van de oude stad naar de uiterwaarden. Op de Noordmuren langs de stadsgracht groeien honderden steenbreekvarens, aan de zonkant schittert in voorjaar en zomer de vrolijke muurfijnstraal, een nieuwkomer. De rust hier staat in contrast met de dynamiek in de uiterwaarden. Daar heeft de rivier steeds meer ruimte.

Met zoveel diversiteit zijn er veel verschillende planten en dieren, vooral vogels, te zien. De uiterwaarden zijn daarom beschermd gebied (Natura 2000). Een heel verschil met 100 jaar geleden, toen de steenfabrieken er nog rookten!

Georganiseerd door: KNNV

Datum: Zaterdag 4 oktober
Tijd: 14.00 - 16.00 uur
Locatie: start: Parkeerplaats P5 Junushoff

Reserveren door te mailen naar: voorzitter@wageningen-eo.knnv.nl - maximaal 12 personen

Maak een reis door de geschiedenis van het Binnenveld, een provincie-overstijgende vallei met een rijke geologische en cultuurlandschappelijke geschiedenis. Het Binnenveld begon met gletsjers en koude vlakten, daarna werden op grote schaal veen en veeneiken gevormd.

Ongeveer 700 jaar terug ontstaat het cultuurlandschap met polders en veenafgraving, kastelen en waterwerken. In WOII werd een deel onder water gezet, en werd het Binnenveld spergebied.

Een grootscheepse ruilverkaveling rond 1960 maakte de landbouw efficiënter, maar verslechterde de natuur. Daarom verenigden boeren, burgers en overheid zich om natuurherstel te bevorderen. Het is een natuurgebied geworden met grote biodiversiteit waar landbouw en natuur samen gaan.

Entree:  6 euro (gratis met museumjaarkaart)

Georganiseerd door: Museum Casteelse Poort | Stichting Mooi Binnenveld | HVOW

Datum: Zaterdag 4 oktober - zondag 16 november 
Tijd: De opening is van 16.00 - 17.30 uur. Na de opening is de tentoonstelling te bekijken op woensdag t/m zondag 11:00 – 17:00 uur
Locatie: Museum de Casteelse Poort, Bowlespark 1a

Matthijs Schouten is een Nederlandse ecoloog en filosoof. Hij werkte bij Staatsbosbeheer Hij was hoogleraar ecologie en filosofie van natuurherstel bij de leerstoelgroep Natuurbeheer en Plantenecologie bij de WUR en is nu emeritus hoogleraar. Ook is hij hoogleraar natuur- en landschapsbescherming aan de universiteit van Cork in Ierland.

Op 7 oktober spreekt hij tijdens de Maand van de Geschiedenis. Zijn lezing gaat over de relatie tussen mens, natuur en landschap. Waarom voelen we ons in sommige landschappen thuis en in andere niet? En waarom maken we verschil tussen natuur en cultuur?

De lezing is in de Junushoff.  Er zijn maar een beperkt aantal plaatsen, dus reserveren is nodig.

Georganiseerd door: HVOW | de bblthk

Datum: Dinsdag 7 oktober
Tijd: 20:00 uur | inloop 19:30 uur | einde 22:00 uur (met pauze)
Locatie: Junushoff (kleine zaal)

Het Wereld Bodem Museum is het enige museum met een wereld dekkende collectie bodemprofielen. Duizend bodemprofielen afkomstig uit ongeveer tachtig landen uit allerlei delen van de wereld. In 2014 opende het museum haar deuren, in het museum zijn zo’n honderd monolieten uit de hele wereld tentoongesteld.

In het kader van de maand van de geschiedenis met het thema 'Natuurlijk', vinden er twee rondleidingen plaats in het museum. Deze rondleidingen zijn specifiek ontwikkeld om de bezoekers toelichting te geven op de bodem in het Binnenveld, waar de tentoonstelling van de maand van de geschiedenis in de Casteelse Poort over gaat. Maar ook over de bodemprofielen in de rest van Nederland.

De monolieten in het Wereld Bodem Museum zijn in thema's tentoongesteld. Uiteraard ruime aandacht voor de kenmerkende bodems van Nederland, de invloed van de mens op de bodem. Een aantal monolieten toont de factoren die een rol spelen bij bodemvorming, zoals klimaat, reliëf, moedermateriaal, organismen in de bodems en de factor tijd.

Andere thema's zijn 'bodems en landgebruik' en 'bodems en kleur’.

Georganiseerd door: Bodem museum , ISRIC 

Datum: Woensdag 8 oktober
Tijd: 14.00 uur
Locatie: Bodem museum, Droevendaalsesteeg 3

Deze wandeling duurt iets langer dan een uur en gaat door twee mooie tuinen.

De eerste tuin was vroeger het arboretum De Dreijen. Nu hoort het bij de Beeldengalerij Het Depot. Zij zorgen op een speciale manier voor deze tuin. Het wetenschappelijke deel is gebleven. De oude rozentuin is verhuisd naar het Belmonte Arboretum. Op die plek is nu een pinetum, een tuin met naaldbomen. In deze nieuwe tuin ligt een mooie vijver en staan zes bijzondere beelden.
De tweede tuin is Arboretum Villa Hinkeloord. Deze tuin ligt aan de andere kant van een openbare weg. Hier groeien veel soorten naaldbomen. Tussen de bomen staan ongeveer vijftien beelden.

Reserveren: stuur een mail naar: info@rondleidingenwageningen.nl 

Georganiseerd door: Rondleidingen Wageningen, het Gilde

Datum: Zaterdag 11 oktober
Tijd: 14.00 uur
Locatie: Belmonte Arboretum & Arboretum de Dreijen | Verzamelen bij de ingang van het Depot, Arboretumlaan 4

Het Binnenveld ontstond door de werking van ijs, water en wind. De natuur hielp een handje mee en vormde dikke pakken veen, het eikenbos verzwelgend. Ook de mens bemoeide zich er mee en bouwde dijken en dammen en vergroef beken tot kanalen voor polders en veenwinning. Men bouwde kastelen, eendenkooien, maar ook de Grebbelinie en bunkers.

Na de oorlog kwam de ruilverkaveling en draineerden we het gebied ten behoeve van de landbouw. Wat is van dit alles nog te zien? Sporen zijn er te midden van nieuw aangelegde natuur. Tijdens de fietsexcursie gaan we daarnaar op zoek.

Reserveren: Stuur een mail naar info@mooibinnenveld.nl onder vermelding van de datum van de excursie

Georganiseerd door: Mooi Binnenveld 

Datum: Zaterdag 18 oktober
Tijd: 14.00 uur
Locatie: start: Fietsknooppunt 13

We beginnen met een verhaal. We gaan terug in de tijd, wel zo’n 8000 jaar geleden, naar een kamp van een groep jagers en verzamelaars op de stuwwal vlakbij de grote rivier de Rijn. Ragur, een jongen van 9 jaar oud, mag voor het eerst mee op jacht. Hij wil laten zien dat hij een goede jager is. Maar het loopt anders dan hij zich had voorgesteld…

Daarna laten we zien hoe het landschap er in de steentijd uitzag en hoe de mensen leefden in relatie met de natuur. Dat verandert sterk als zich ca 5000 vC de eerste boeren vestigen. 

Leeftijd: Kinderen (7+), jongeren en volwassenen

Georganiseerd door: de bblthk 

Datum: Zaterdag 18 oktober
Tijd: 14.00 en 15.30 uur 
Locatie: de bblthk, tijdelijke locatie: Hoogstraat 29 (Bieb29)

Het Wereld Bodem Museum is het enige museum met een wereld dekkende collectie bodemprofielen. Duizend bodemprofielen afkomstig uit ongeveer tachtig landen uit allerlei delen van de wereld. In 2014 opende het museum haar deuren, in het museum zijn zo’n honderd monolieten uit de hele wereld tentoongesteld.

In het kader van de maand van de geschiedenis met het thema 'Natuurlijk', vinden er twee rondleidingen plaats in het museum.Deze rondleidingen zijn specifiek ontwikkeld om de bezoekers toelichting te geven op de bodem in het Binnenveld, waar de tentoonstelling van de maand van de geschiedenis in de Casteelse Poort over gaat. Maar ook over de bodemprofielen in de rest van Nederland.De monolieten in het Wereld Bodem Museum zijn in thema's tentoongesteld. Uiteraard ruime aandacht voor de kenmerkende bodems van Nederland, de invloed van de mens op de bodem.

Een aantal monolieten toont de factoren die een rol spelen bij bodemvorming, zoals klimaat, reliëf, moedermateriaal, organismen in de bodems en de factor tijd.

Andere thema's zijn 'bodems en landgebruik' en 'bodems en kleur’.

Georganiseerd door: Bodem museum , ISRIC
Datum: Woensdag 22 oktober
Tijd: 14.00 uur
Locatie: Bodem museum, Droevendaalsesteeg 3

Natuur was en is er altijd. We ge- en verbruiken natuur. Veel natuur is door mensen aangetast of wordt bedreigd. Tegelijkertijd genieten we natuur. Horen wij als mens niet ook bij de natuur? Is het nodig dat natuur beschermd wordt door van haar een rechtspersoon te maken? Oftewel: Kan natuur gelijk hebben?

Georganiseerd door: de bblthk, een filosofisch gesprek

Datum: Donderdag 23 oktober
Tijd: 19.30 uur
Locatie: Thuis, ruimte M, Stationsstraat 32